على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3906

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

باشد . و پيوسته و همواره و هميشگى . هاموم ( h mum ) ا . ع . پيه گداخته . و كوهان گداخته . و شتر گداخته كوهان . هامون ( h mun ) ا . پ . دشت و صحرا و زمين هموار خالى از بلندى و پستى كه بتازى قاع گويند . هامون نورد ( h mun - navard ) ص . پ . آنكه در دشت و بيابان سفر مىكند . هامى ( h mi ) ص . پ . سرگشته و حيران مانده . هاميان ( h my n ) ا . پ . هميان . هان ( h n ) پ . كلمهء امر يعنى بشتاب و جلدباش . هان ( h n ) پ . كلمه جواب بمعنى آرى و بلى . و كلمه تنبيه كه در محل آگاه كردن و تأكيد نمودن در كارى به كار مىبرند خواه بطريق امر باشد و يا نهى و خواه بخوش طبعى و ظرافت و خواه بتصديق و جد . هان ( h n ) م ف . پ . براستى و در حقيقت . هانة ( h nnat ) ا . ع . پيه درون چشم كه زير مقله باشد . و باقى مانده مغز . و توانايى و فربهى شتر . هانجتور ( h njtur ) ا . پ . بهره و حصه و پاره و جزء و هاختور . هانذا ( h naz ) ع . يعنى اينك . هانع ( h ne ' ) ص . ع . فروتن . ج : هنع . هانه ( h na ) پ . هاى آخر غير ملفوظ - كلمه جواب يعنى نيست او . هانى ( h ni ) پ . بلغت پهلوى كلمه امر يعنى بنشين . هانئ ( h ne ' ) ا . ع . نوكر و خادم . و از اعلام است . هاو ( h v ) پ . كلمه‌ايست كه در هنگام حمله بر دشمن استعمال مىكنند . هاوش ( h voc ) و هاوشت ( h voct ) ا . پ . بلغت زند و پازند : پيرو پيغمبر و امت پيغمبر و متعلق و وابسته . هاون ( h van ) ا . پ . جوغن و جواز و چپسين و مهراس و كماره و ابزارى كه در آن چيزى را مىكوبند و نرم مىكنند . و فرج زن . هاون ( h ven ) ا . پ . بلغت زند و پازند : اولين گاه از پنج گاه عبادت . هاون ( h van ) و ( h von ) ا . ع . مأخوذ از هاون فارسى و بمعنى آن . هاون دسته ( h van - daste ) ا . پ . ابزارى از سنك و يا فلز و يا چوب كه بدان در هاون چيزى را كوبند . هاون‌كوب ( h van - kub ) ا . پ . واو دويم مجهول - آنكه در هاون چيزى مىكوبد . و مركب‌ساز . هاوون ( h vun ) ا . ع . مأخوذ از هاون فارسى و بمعنى آن . ج : هواوين . هاوى ( h vi ) ا . ع . ملخ . و مگس . يق : جاء الغاوى و الهاوى : الغاوى الجراد و الهاوى الذباب . هاوى ( h viyy ) ص . ع . هوايى و هوادار . هاوية ( h veyat ) ص . ع . مادر گم كرده فرزند . هاوية ( h veyat ) ا . ع . دوزخ و جهنم . و قوله تعالى : فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ اى مستقره النار . و نيز . الهاوية : دوزخ . هاويه ( h veye ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نام طبقه هفتم از طبقات دوزخ . هاويه‌بند ( h veye - band ) ا . پ . محبوس در دوزخ . هاويه مثال ( h veye - mes l ) ص . پ . مانند دوزخ و دوزخى و جهنمى . هاه ( h h ) ا . ع . كلمهء وعيد و تهديد است . و حكايت خندهء خنده‌كننده . يق : ضحك فلان فقال هاه هاه ( h h ) او هاه هاه ( h he - h he ) . هأهأ ( ha'ha ' ) و هأهاء ( ha ' - h ' ) ص . ع . رجل هأهأ : مرد نيك خنده‌كننده . و كذلك : رجل هأهاء . هأهاء ( ha'h ' ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان شتر را زجر كنند . هأهاء ( ha'h ' ) م . ع . هأها الراعى بالابل هأهاء و هيهاء : خواند شتران را بعلف بلفظ هئهئ و يا زجر كرد آنها را بلفظ هأهاء . هأهأة ( ha'ha'at ) م . ع . خنديدن . هاهنا ( h - hon ) ع . ر . هنا . هاى ( h y ) پ . كلمه تأسف يعنى واى و آه و دريغا . هاياهاى ( h y - h y ) ا . پ . شور و غوغاى ماتم‌زدگان . هاياهوى ( h y - huy ) ا . پ . شور و غوغاى اهل طرب . هائب ( h 'eb ) ص . ع . ترسان . هائج ( h 'ej ) ا . ع . گشن مايل بگشنى . و جوشش و غضب و خشم . يق : هاج هائجه : يعنى بهيجان آمد خشم و غضب آن . و هدأ هائجه : آرام شد جوشش آن . هائجة ( h 'ejat ) ا . ع . زمينى كه گياه آن زرد و يا خشك شده باشد . هائد ( h 'ed ) ص . ع . توبه